sardroud

سردرود زیبای سه هزار ساله

موقعیت جغرافیایی

شهر سردرود از نقطه نظر موقعیت جغرافیائی در استان آذربایجان شرقی و جنوب غربی تبریز، در دامنه‌های جنوب شرقی رشته کوه «سهند» واقع شده و جزو شهرهای شهرستان تبریز محسوب می‌گردد. ارتفاع آن از سطح دریا حدود ۱۳۷۶ متر با آب و هوای کوهستانی است. این شهر در درّه‌ای شبیه جلگه آبرفتی قرار گرفته و به وسیله دو رشته راه ارتباطی آسفالته (راه کمربندی و جادّه قدیمی) به جاده و اتوبان اصلی تبریز-مراغه متّصل می‌شود. برطبق آخرین سرشماری نفوس، جمعیت سردرود در حال حاضر ۲۷ هزار نفر بوده که از نظر رتبه‌بندی جمعیتی در بین شهرهای استان در مرتبه ۱۰ قرار دارد.

ساختار شهری

تاسیس شهرداری سردرود به سال ۱۳۳۶ برمی‌گردد. با آغاز تحولات جدید تقسیمات کشوری، در زمان استانداری «عباسعلی گلشائیان» از سوی دولت وقت و استانداری آذربایجان شرقی، سردرود به شهر ارتقا درجه یافته و دارای ساختار شهری شده است. این شهر در حال حاضر با دارا بودن غالب امکانات شهری، از درجه ۶ شهرداری‌ها برخوردار بوده و نزدیک‌ترین نقطه شهری به مرکز استان محسوب گردیده و جزو شهرهای شهرستان تبریز و بخشداری مرکزی آن به شمار می‌رود.

قدمت و پیشینه

برطبق اسناد و شواهد موجود، قدمت و پیشینه سردرود به هزاره اول قبل از میلاد می‌رسد. وجود اشیا و آثار به‌جامانده از دوره‌های گذشته نشانگر حداقل قدمت و پیشینه سه هزار ساله آن است. این منطقه در ادوار مختلف، شاهد حوادث تلخ طبیعی و نیز اجتماعی بوده و در این راه متحمل لطمات و خسارات بسیاری شده است.

وجه تسمیه

به باور و عقیده مورخان، نام این شهر برگرفته از نام بانی آن یعنی ساردور یا سَردور دوم از پادشاهان اورارتو (هزاره اول قبل از میلاد) بوده که به مرور زمان تغییرات آوائی پیدا کرده و به شکل کنونی «سَردَری» یا «سردرود» درآمده است. برخیها را نیز باور بر این است که نام این شهر تشکیل یافته از دو کلمه «سرد» و «ری» است که ری منشا گرفته از لغات مادها به معنی رودخانه و چشمه بوده و سردری در معنا و مفهوم همان سردرود است.

آثار و ابنیه تاریخی

از جمله آثار و ابنیه تاریخی این شهر می‌توان به طور اختصار به قلعه سردرود مربوط به هزاره اول قبل از میلاد، متعلق به دوره پادشاهان اورارتو (تحت عناوین ساردور قالاسی، قلعه سلاسل، قلعه سلسائیل، نارین قلعه) با شماره ۶۱۷۱ ثبت در فهرست آثار ملی کشور، مقبره و مزار محمد بن یحیی معروف به مقبره سلطان پیر با شماره ثبت ۱۷۵۰۵ پیر (اوایل قرن هشتم ه.ق، متوفی به سال ۷۱۵ هجری قمری)، پل قدیمی (کوهنه کورپو / پیش از میلاد و قرون گذشته) با شماره ثبت ۱۷۴۹۲، مقبره پیربابا به شماره ثبت ۱۸۹۱۴ و مزار قیس (مشهور به امامزاده / متعلق به قرن اول هجری)، آسیاب‌های آبی، کاروانسراها، گرمابه‌ها و محلّات قدیمی اشاره کرد.

مشاهیر

سردرود به عنوان یک شهر تاریخی و کهن، خاستگاه بسیاری از بزرگان علم، ادب، هنر و مبارزه بوده است که از آن میان می‌توان به علامه میرزا علی علیاری (۱۳۲۷-۱۲۳۶ ه.ق / فقیه، مجتهد، ادیب)، علامه شیخ حسن موالی (۱۳۴۰-۱۲۶۴ ه. ش / عالم عارف، مجتهد، نویسنده)، حسین خان باغبان ۱۲۸۵-۱۲۵۰ ه. ش / پرچمدار مشروطه)، محمد شریف فائقی (۱۳۵۴-۱۲۷۶ ه. ش / بنیانگذار مدارس نوین سردرود)، جعفر پاکدست (۱۳۱۰ ش / هنرمند و طراح بزرگترین فرش دنیا)، ابراهیم فائقی (۱۳۷۷-۱۳۱۴ ه.ش / نویسنده و محقق)، کاظم فائقی (۱۳۱۲ ش / نویسنده و مترجم)، محمد صحتی (۱۳۴۳ ش/ نویسنده، محقق و عاشوراپژوه) و... اشاره کرد.

سوغاتی‌ها و صنایع دستی

غالب محصولات باغی و کشاورزی سردرود از نظر طعم و مرغوبیت از شهرت خاصی برخودار بوده ولی آلوچه سبز بادامی یا بورقانی (بورگی)، گلابی پاییزه، هلوی سفید آن در هیچ کجا نظیر ندارد. گوشت قرمز این شهر نیز از معروفیت عام و خاصی برخودار است. از صنایع دستی گذشته سردرود می‌توان به چادر شب معروف به «آلاچرشاب» و چاقوی آن اشاره کرد. معروفترین سوغاتی و صنایع دستی فعلی سردرود -که از اعتبار جهانی برخودار است- تابلوفرش آن است.

فرش سردرود

سردرود را می‌توان مهمترین مرکز تولید تابلو فرش در آذربایجان و ایران و به تعبیری پایتخت تابلوفرش جهان نامید. وجود بیش از صدها هنرمند بزرگ، همانگونه صدها کارگاه و دار قالی، نشان از توانمندی هنرمندان این شهر در عرصه تولید تابلو فرش دارد. در سردرود علاوه بر بافت و تولید فرش‌های معمولی در ابعاد و اندازه‌های مختلف، قالی‌های حجمی، دو رویه، دو فرش در یک فرش با رجشمار متفاوت-که صرفاً جنبه هنری دارند- نیز بافته می‌شود، اما شهرت فرش این شهر بیشتر مرهون تابلوفرش‌های بی‌نظیر هنری است که در دنیا، بی‌همتا و کم‌نظیر است.

چشمه‌ها و قنوات

قرار گرفتن شهر سردرود در دره‌ای شبیه جلگه آبرفتی، باعث شده تا این شهر از نظر آب‌های زیرزمینی، چشمه‌ها و قنوات دارای منابع بسیاری باشد بطوریکه امروزه نزدیک به ۲۰ شعیر از این چشمه‌ها فعال بوده و در امر کشاورزی و باغداری مورد استفاده قرار می‌گیرد. از جمله چشمه‌های مهم و فعال سردرود می‌توان به قنوات آخی، آلان دز، باباخسرو، بالاگر، حاج شیخ، سوگودلر، سیدلر، صیام باغی، قوروق، ارض آوا (عزیزآباد)، ماسیل‌بی (منصوربیگ)، یاقوتلار، ذرنه خونی (ذرینه خونی) و... اشاره کرد.

سردرود شهر سروقامتان تاریخ

شهر سه هزار ساله سردرود همواره و در طول تاریخ، زادگاه و خاستگاه اندیشمندان نام‌آور و مردان بزرگ بوده است. وجود علمای اعظام و شخصیت‌های ادبی هنری و مجاهدین بزرگ، نام این شهر را در صفحات قطور تاریخ ماندگار کرده است.

این شهر، ضمن میزبانی از ۵ شهید گمنام، ۲ شهید گرانقدر در ۱۷ دیماه سال ۱۳۵۶ در جریان راهپیمایی‌ها و پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی و ۵۸ کبوتر خونین بال در طی هشت سال دفاع مقدس و ده‌ها جانباز دلاور و آزاده سرافراز را تقدیم آرمانهای اسلام و انقلاب نماید.