هیات شاه حسین گویان آسیاب

هر چند اطلاعات و اسناد مستدلی از تأسیس و شکل‌گیری هیات‌های شاه حسین گویان در سردرود وجود ندارد ولی با عنایت به قدمت و پیشینه تاریخی و کهن محله آسیاب و قدیمی‌ترین محله این شهر، می‌توان هیئت شاه حسین گویان این محله را دارای پیشینه کهن در بین این هیات‌ها قلمداد کرد.

آنچه از تحقیقات و بررسی‌های به عمل برمی‌آید این هیئت از پیشینه تاریخی کهنی برخوردار بوده و نشان از همسویی آن با قدمت محله آسیاب با تاریخ سردرود دارد. آنچه مسلم است مبدأ و سرآغاز هیات‌های عزاداری به صورت رسمی و مدون در ایران مربوطه به عصر پادشاهان سلسله صفوی بوده و بعد از آن متصور است. بر همین اساس نیز حداکثر قدمت و پیشینه این هیات نیز بیش از چند صد سال نمی‌تواند باشد. آنچه از گفته سالخوردگان و معمرین این شهر برمی‌آید هیات شاه حسین گویان محله آسیاب حداقل از چندین نسل و دهه‌های گذشته وجود داشته نقل‌قول‌های سینه به سینه موید این امر است.

این هیئت در طول تاریخ فعالیت خود، بیشتر مسجد حضرت ابوالفضل (ع) (مئیدان مسجیدی) و میدان آسیاب، سرپل و کوچه‌های اطراف را محور فعالیت خود قرار داده و به عنوان هیات شاه حسین گویان محله آسیاب شناخته شده است. در دهه‌های گذشته حدودا یک ماه مانده به ماه محرم برنامه‌های هیات قبل از اذان مغرب شروع می‌شد و تا هنگام غروب ادامه می‌یافت. در دهه‌های بعد آغاز عزاداری‌ها بعد از عید قربان صورت می‌گرفت و تا شب هنگام نیز ادامه می‌یافت. در آن ایام با توجه به نبود امکانات صوتی امروزی، و عدم روشنایی کافی معابر، مراسم در تاریکی تقریباً مطلق که تنها با روشنایی چند شعله چراغ به اصطلاح «زنبوری» امکان دید وجود می‌داشت برگزار می‌شد. با حلول ماه محرم و آغاز عزاداری‌های هیات‌های حسینی مساجد، برنامه شاه حسین گویی این هیات نیز مانند سایر هیات‌های «شاخسی‌زن» تعطیل گردیده و به شب و صبحگاه روز عاشورا موکول می‌شد.

روز عاشورا - ۱۳۵۷ خورشیدی
روز عاشورا - ۱۳۵۷ خورشیدی


از ساعات اولیه روز عاشورا، صدای طبل و «شاخسی واخسی» -که از میدان آسیاب بلند می‌شد- خبر از آغاز برنامه ویژه و عاشورایی هیات شاه حسین گویان آسیاب می‌داد. با حرکت دسته شاه حسین گو به طرف سرپل و میدان جلو مسجد امامزاده تا حوالی ظهر، مراسم با شور خاص ادامه می‌یافت. با نزدیک شدن به اذان ظهر و به یاد آخرین نماز امام حسین (ع)، از گوشه گوشه میدان و عزاداران صدای ملکوتی اذان طنین انداز می‌شد و با ناله و شیون عزاداران به هم می‌آمیخت. از جمله موذنین اذان ظهر عاشورای این هیات مرحوم حاج محمد پارس‌نیا «حاج عم‌اوغلی» بود که شور و حال دیگری به مراسم می‌داد. پایان آخرین برنامه هیات، مراسم قمه‌زنی و حرکت قمه‌زنان به طرف گرمابه‌های عمومی شهر بود.

در حال حاضر برنامه‌های این هیات علاوه بر ایام محرم (دهه اول محرم) در مناسبت‌های دیگر نیز (اربعین، لیالی قدر و...) برگزار می‌شود.

ذاکرین، پیرغلامان هیات:
از جمله دسته‌باشی‌ها و پیرغلامان گذشته و حال حاضر هیئت شاه حسین گویان محله می‌توان به مرحوم کربلایی هاشم ابراهیم‌زاده، مرحوم حاج سلمان ابراهیم‌زاده، مرحوم کربلایی هاشم دوستدار (آخیم کربلایی هاشم)، مرحوم شیخ غلام آدیبگ، مرحوم مشهدی رضا آدیبگ (مشهدی رضا عمی)، مرحوم حاج رسول آدیبگ، مرحوم حاج محمود آدیبگ (محمود دائی اوغلی)، مرحوم حاج قادر آدیبگ، مرحوم حاج حسن آدیبگ (حسن دائی اوغلی)، کربلایی حسین وهابی و... اشاره کرد.

منبع: شمیم عشق ( سردرود شهر عاشقان حسینی) / کتاب در دست تالیف به قلم مقصود سامع سردرودی